0-1 tuổi Baby Chăm sóc đúng cách

Táo bón ở trẻ bú mẹ

Nhắc đến chủ đề về táo bón làm tôi nhớ đến cuốn “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng”. Trong cuốn sách của mình, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã hài hước cho rằng táo bón là bệnh do cha mẹ gây ra (hiểu nhầm). Sở dĩ điều này là do sinh lý ở trẻ nhỏ không giống ở trẻ lớn và người lớn, dấu hiệu chẩn đoán táo bón ở trẻ nhỏ cũng khác. Không phải cứ vài ngày không đi ngoài là bị táo bón. 

Vậy dấu hiệu nhận biết táo bón ở trẻ bú mẹ là gì? Cách khắc phục ra sao? Hãy cùng tôi tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Nguyên nhân gây táo bón ở trẻ

Trẻ bú sữa mẹ hiếm khi bị táo bón, tình trạng táo bón thường xảy ra khi chuyển sang thức ăn đặc, hoặc chuyển đổi từ sữa mẹ sang sữa công thức. 

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ AAP cùng nhiều Tổ chức Y tế khác đã khuyến cáo nên cho trẻ sơ sinh bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời mà không cần bổ sung thêm bất cứ loại thức ăn hoặc chất lỏng nào ngoại trừ trường hợp có chỉ định của bác sĩ. Từ 6 tháng trở đi, trẻ có thể bắt đầu làm quen với các thức ăn đặc hơn.

Khi bắt đầu ăn thức ăn đặc, phân của trẻ sẽ thay đổi về màu sắc và độ đặc. Chế độ ăn ít chất xơ có thể gây táo bón.

Ngoài ra, một số nguyên nhân khác cũng có thể gây ra tình trạng táo bón ở trẻ bú mẹ như:

  • Trẻ không uống đủ nước. Mẹ nên cho trẻ bú mẹ trước khi ăn thức ăn đặc. Chất lỏng sẽ giúp phân mềm và trẻ dễ đi ngoài hơn.
  • Nhịn đi ngoài. Khi trẻ bị bón, phân bón làm cho trẻ đi khó và đau khiến trẻ sợ đi ngoài và nín lại dẫn đến táo bón càng ngày càng trở nặng.
  • Căng thẳng. Tiếp xúc môi trường mới, đi du lịch hoặc thay đổi thời tiết đều có thể khiến trẻ căng thẳng và táo bón.
  • Tình trạng sức khỏe như sốt, nôn mửa, mất nước, các bệnh lý đường tiêu hóa cũng có thể gây táo bón ở trẻ bú mẹ.

Chế độ ăn của mẹ gây ra tình trạng táo bón ở trẻ bú mẹ?

Không có khái niệm sữa mẹ nóng, hay chế độ ăn của mẹ gây ra táo bón ở trẻ bú mẹ.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) khẳng định người mẹ không cần tránh tuyệt đối một loại thực phẩm cụ thể nào khi cho con bú. Thay vào đó, các mẹ được khuyến khích nên ăn một chế độ ăn lành mạnh và đa dạng. 

Một số thực phẩm các bà mẹ cho con bú cần hạn chế như caffein hoặc các loại cá có hàm lượng thủy ngân cao, bởi một lượng nhỏ các chất này có thể truyền sang con qua sữa mẹ.

Hàm lượng caffein cao có thể làm giảm nồng độ sắt trong sữa mẹ, điều này có thể gây ra chứng thiếu máu nhẹ do thiếu sắt ở một số trẻ sơ sinh, đồng thời kích thích thần kinh khiến trẻ khó ngủ, cáu kỉnh. Cụ thể, mẹ nên hạn chế uống cà phê, các loại nước sô đa, tăng lực, trà và sô cô la.

Bên cạnh đó, thủy ngân gây ảnh hưởng xấu tới sự phát triển trí não và hệ thần kinh của trẻ bú mẹ. Do đó mẹ nên hạn chế các loại cá có hàm lượng thủy ngân cao như cá ngừ, cá thu vua,…

Dấu hiệu nhận biết táo bón ở trẻ bú mẹ

Tần suất đi ngoài có thể đánh giá tình trạng táo bón ở trẻ lớn và người lớn, nhưng điều này không nhất thiết đúng với trẻ sơ sinh. 

Ở những tuần đầu tiên, đường ruột của trẻ chưa trưởng thành, trẻ có thể đi ngoài nhiều lần mỗi ngày. 

Từ 3 – 6 tuần tuổi trở đi, đường ruột của trẻ dần trưởng thành, sữa mẹ gần như được hấp thụ hoàn toàn, lượng chất thải rắn qua đường tiêu hóa là rất ít. Do đó, có khi đến hàng tuần trẻ mới đi ngoài một lần. Phân vẫn mềm, dẻo, không to và cứng, nghĩa là trẻ hấp thụ quá tốt, không phải bị táo bón.

Các dấu hiệu nhận biết táo bón ở trẻ bú mẹ bao gồm:

  • Bụng trẻ căng cứng
  • Trẻ đi phân cứng như đá cuội
  • Khóc nhiều khi đi ngoài 
  • Khi đi ra bị chảy máu do bị nứt, rách hậu môn
  • Trẻ bỏ ăn
  • Giảm cân hoặc tăng cân kém

Một số mẹo ngăn ngừa và điều trị táo bón 

Hầu hết trẻ bú mẹ hiếm khi bị táo bón cho đến khi chuyển sang thức ăn đặc, hoặc chuyển đổi từ sữa mẹ sang sữa công thức. Do đó, điều chỉnh chế độ ăn kết hợp với sinh hoạt hầu như đem lại hiệu quả, giúp cải thiện tình trạng táo bón mà không cần sử dụng thuốc.

Khi trẻ gặp tình trạng táo bón, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản sau đây:

Thay đổi chế độ ăn uống

Thay đổi chế độ ăn áp dụng với những trẻ có dặm thêm sữa công thức, hoặc đã làm quen với các thức ăn khác ngoài sữa mẹ. 

  • Đổi sữa: Với trường hợp trẻ uống sữa công thức mà bị táo bón thì cha mẹ nên đổi sang loại sữa khác. Cha mẹ có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa cũng như các chuyên gia dinh dưỡng giàu kinh nghiệm để tìm ra loại sữa phù hợp.
  • Bổ sung chất xơ vào chế độ ăn của trẻ: Với những trẻ đã bắt đầu ăn dặm, cha mẹ nên lựa chọn những loại rau quả có tính chất nhuận tràng cho trẻ như rau lang hay táo, mận và lê. Những thực phẩm này sẽ giúp phân của trẻ trở nên mềm, giúp trẻ dễ đi tiêu hơn.
  • Cho trẻ uống thêm nước sau khi bú sữa công thức hoặc sau bữa ăn dặm giúp phân của con trương nở hơn cũng như di chuyển trong ruột dễ dàng hơn. Với trẻ trên 4 tháng tuổi thì cha mẹ có thể cho con uống thêm nước trái cây pha loãng cùng nước theo tỉ lệ 1: 1, không cần thêm đường.

Vận động

Trẻ nên được khuyến khích vận động dưới nhiều hình thức khác nhau như trườn, bò, bước đi… Đối với trẻ chưa biết bò, cha mẹ có thể hỗ trợ trẻ vận động bằng cách để trẻ nằm ngửa, nhẹ nhàng di chuyển hai chân của trẻ như đang đạp xe hoặc dùng đồ chơi để giúp con vươn người, nắm lấy. 

Từ đó giúp kích thích co bóp ruột và nhu động ruột, hạn chế tình trạng trẻ bị táo bón. 

Massage bụng cho trẻ 

Massage vào lúc bụng đói với tần suất mỗi ngày 1 – 2 lần và mỗi lần 5 – 10 phút giúp kích thích tiêu hóa cho trẻ. Cha mẹ có thể thực hiện một số thao tác đơn giản sau đây:

  • Sử dụng các đầu ngón tay để tạo chuyển động tròn quanh rốn theo chiều kim đồng hồ
  • Cầm hai chân nhẹ nhàng gập về phía bụng
  • Quét lòng bàn tay mở từ đầu lồng ngực của em bé xuống bụng

Tắm nước ấm

Tắm nước ấm 37 độ, người trẻ được ngâm trong nước, có thể giúp thư giãn cơ bụng của trẻ, giúp phân đi qua đường tiêu hóa dễ dàng hơn.

Sử dụng mật ong

Trong trường hợp các biện pháp trên không hiệu quả, cha mẹ có thể dùng một chút mật ong ấm và dính bôi vào hậu môn của trẻ. Với nhiệt độ ấm và sự dính của mật ong sẽ kích thích các cơ hậu môn hoạt động và đào thải phân ra ngoài.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Thông thường các biện pháp khắc phục tại nhà gần như đều hiệu quả. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cha mẹ nên đưa trẻ đi khám:

  • Bụng căng cứng, chướng
  • Trẻ quấy khóc, rặn rướn nhiều, liên tục
  • Trẻ sốt, nôn, từ chối ăn
  • Tình trạng đi ngoài khó khăn kéo dài thường xuyên

Trẻ bú mẹ hoàn toàn rất hiếm khi bị táo bón. Nếu có, tình trạng này hầu như được cải thiện chỉ với các biện pháp khắc phục tại nhà. Do đó, cha mẹ không nên vội vàng sử dụng thuốc nhuận tràng, thụt tháo cho con khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

Recommended Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.