Ho ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Giải mã cơn ho của trẻ

Ho ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường khiến các bậc cha mẹ hết sức lo lắng. Mỗi tình trạng bệnh ho của bé, như ho khan từng cơn, ho có đờm, ho kèm sổ mũi và nôn nhiều, ho nhiều ngày không khỏi, ho về đêm… nói lên điều gì? Khi nào cha mẹ cần đưa con đi khám bác sĩ? Để “giải mã” cơn ho của con và cách xử trí, mời cha mẹ theo dõi bài viết dưới đây nhé! 

Các thông tin trong bài viết được tổng hợp từ Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP).

Nguyên nhân gây ra ho

Ho là một phản xạ tự nhiên để bảo vệ cơ thể, giúp tống xuất dị vật, đờm dãi ra khỏi đường hô hấp để làm sạch, làm thông thoáng đường thở. Hầu hết các cơn ho ở trẻ sơ sinh là do cảm lạnh thông thường, nhưng trẻ bị ho cũng có thể do một số nguyên nhân khác như dị ứng, hen suyễn và nhiễm trùng xoang…

Ho ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Ho thường gặp ở trẻ nhỏ và thường không nguy hiểm. Ho ở trẻ sơ sinh ít gặp hơn. Các trường hợp sau đây cha mẹ cần đưa con đi khám ngay để bác sĩ xác định nguyên nhân gây ho là gì.

  • Trẻ dưới 4 tháng tuổi
  • Khi trẻ thở có vấn đề, chẳng hạn như thở phát ra âm thanh bất thường hoặc thở nhanh
  • Trẻ bị ho sau khi hóc thức ăn hoặc đồ vật
  • Trẻ ho ra máu, dịch đờm có màu vàng xanh
  • Trẻ ho dữ dội đến nỗi nôn trớ
  • Trẻ có sốt, lừ đừ
  • Trẻ mắc các bệnh mãn tính như bệnh tim, phổi…
  • Trẻ ho không thuyên giảm sau 2 tuần

Có những loại ho nào?

Ho khan và ho có đờm là hai loại ho thường được nhắc đến nhiều nhất. 

  • Ho có đờm là tiếng ho lọc xọc, biểu hiện của tình trạng đường thở xuất tiết nhiều. Trẻ ho có đờm khi nhiễm khuẩn đường hô hấp.
  • Ho khan thường do nguyên nhân dị ứng như hen phế quản, viêm mũi dị ứng…

Giải mã cơn ho của trẻ

Thật khó để biết được con đang cảm thấy thế nào khi trẻ chưa biết nói. Để giúp các bậc cha mẹ phân biệt và nhận biết các dấu hiệu ho của con, dưới đây là các triệu chứng ho phổ biến và ý nghĩa của chúng:

Ho kèm với nghẹt mũi

Ho kèm theo nghẹt mũi có thể là dấu hiệu của bệnh cảm lạnh thông thường. Các cơn ho này thường là ho khan nhưng tùy thuộc vào mức độ cảm lạnh mà trẻ có thể ho đờm hoặc sốt nhẹ về đêm.

Các triệu chứng khác của cảm lạnh thông thường bao gồm đau họng, hắt xì và ăn kém. Khi con bị cảm lạnh, cha mẹ cần lưu ý:

  • Không cho trẻ dùng thuốc ho trong trường hợp này vì sẽ góp phần làm tăng nguy cơ bít tắc đường thở, khiến bệnh thêm nặng.
  • Nếu trẻ trên 1 tuổi, cha mẹ hãy cho con dùng mật ong để loãng đờm và giảm ho. Tuy nhiên, mật ong không được dùng cho trẻ dưới 1 tuổi vì có thể gây ngộ độc cho trẻ – một tình trạng hiếm gặp nhưng nguy hiểm.
  • Đối với trẻ dưới 1 tuổi, cha mẹ nên khuyến khích con uống nhiều nước.

Ho kèm với sốt, khó thở

Virus RSV (Respiratory Syncytial Virus) hay còn gọi là virus hợp bào hô hấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh đường hô hấp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt là bệnh viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ em dưới 2 tuổi.

Khi virus RSV đi vào hệ hô hấp trên của trẻ (mũi, họng) có thể gây ra các triệu chứng nhẹ và giống cảm lạnh như:

  • Ho, đau họng nhẹ, sau đó ho nặng, ho dữ dội.
  • Sổ mũi, nghẹt mũi.
  • Khó thở hoặc thở nhanh hơn bình thường, thở khò khè.
  • Đau tai.
  • Sốt lúc bắt đầu bệnh. Tuy nhiên, sốt cao không có nghĩa là bệnh nặng hơn.

Ngoài ra, trẻ bị nhiễm virus RSV có thể còn có các triệu chứng khác như:

  • Hay cáu, quấy khóc, khó chịu.
  • Mệt mỏi, lờ đờ, buồn ngủ, ngủ không ngon.
  • Giảm sự hứng thú với môi trường xung quanh.
  • Bú kém hoặc biếng ăn.

Trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, có hệ miễn dịch kém có nguy cơ cao nhiễm virus RVS. Do đó, cha mẹ cần nhận biết các dấu hiệu để kịp thời chăm sóc, phòng ngừa và điều trị cho trẻ.

Để phòng việc trẻ bị nhiễm virus, cha mẹ nên bổ sung thêm một số thực phẩm hỗ trợ có chứa thành phần lysine, các vi khoáng chất và vitamin thiết yếu như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B,… giúp đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dưỡng chất đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch, tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp trên, viêm phế quản và cảm cúm.

Đọc thêm: Chăm sóc trẻ viêm phế quản tại nhà sao cho đúng?

Ho kéo dài không khỏi

Ho kéo dài không khỏi thường do một số nguyên nhân như:

  • Dị ứng
  • Hen suyễn
  • Các chất kích thích từ môi trường sống như khói và bụi
  • Viêm xoang

Đối với thể ho này, trẻ có thể có các biểu hiện:

  • Nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi với chất nhầy trong
  • Ho sau khi chạy nhảy, vào ban đêm hoặc sau khi tiếp xúc với không khí lạnh (nếu là hen suyễn).
  • Ho và sổ mũi đã kéo dài 10 ngày mà không có dấu hiệu cải thiện. Cơn ho có xu hướng nặng hơn vào ban đêm (dấu hiệu của viêm xoang).

Nếu cha mẹ nghi ngờ trẻ ho do dị ứng, hen suyễn hoặc viêm xoang, cần đưa con đi khám để được chẩn đoán chính xác. Chẳng hạn nếu con bị viêm xoang, trẻ cần điều trị bằng thuốc kháng sinh. Khi các xoang thông thoáng trở lại con sẽ hết ho.

Ngoài ra, nếu trẻ ho do các yếu tố môi trường xung quanh, cha mẹ cần loại bỏ nguyên nhân đó ngay lập tức. Ví dụ, khói thuốc lá là “kẻ thù số 1” của nhiều bệnh lý đường hô hấp bao gồm viêm phế quản. Trong gia đình có người hút thuốc lá, trẻ sẽ bị hút thuốc thụ động khiến cho hệ hô hấp bị phù nề, làm tắc ống thông. 

Ngoài ra, một thuật ngữ mới là “hút thuốc third-hand”, nghĩa là bố mẹ không hút thuốc, nhưng quần áo bị bám khói thuốc từ người khác và bế trẻ, trẻ vô tình hít phải chất độc thuốc lá bám trên người nên gọi là “third-hand”. Điều này rất hại, khiến trẻ bị viêm đường hô hấp hết lần này đến lần khác.

Ho do mắc nghẹn dị vật

Đồ chơi hoặc thức ăn nhỏ, chẳng hạn như một miếng cà rốt – là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bị nghẹn. Các triệu chứng khi bé bị ho do dị vật bao gồm cơn ho dai dẳng, có thể kèm theo thở khò khè vài ngày sau đó mà không kèm theo bất kỳ triệu chứng cảm lạnh nào khác. 

Trong trường hợp này, cha mẹ hãy giúp bé ho ra dị vật bằng cách để trẻ cúi đầu về phía trước và vỗ nhẹ vào lưng con. Nếu dị vật vẫn không được tống ra ngoài, cha mẹ cần đưa con đến bệnh viện để được điều trị kịp thời.

Sau cơn ho phát ra âm thanh “khục khục” khi thở sâu

Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ bị ho gà. Ho gà là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn ho gà gây ra và rất dễ lây lan. Mặc dù trẻ em được chủng ngừa bệnh ho gà thường xuyên, nhưng vẫn có những đợt bùng phát bệnh ho gà theo thời gian. Vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan. 

Bệnh ho gà thường bắt đầu với các triệu chứng lạnh hoặc phừng phường kéo dài 1 hoặc 2 tuần nhưng có nhiều trường hợp bệnh có thể kéo dài đến 3 tuần. Các triệu chứng này có thể bao gồm hắt xì, sổ mũi, ho nhẹ và sốt nhẹ.

Sau một hoặc hai tuần, trẻ mắc ho gà thường xuất hiện một số triệu chứng dễ nhận biết hơn của bệnh như:

  • Những cơn ho kéo dài 20 hoặc 30 giây không ngừng, sau đó là những tiếng “khục khục” khi trẻ cố gắng thở trước khi cơn ho tiếp theo bắt đầu. Tình trạng này thường nặng hơn vào ban đêm.
  • Ho hoặc nôn ra chất nhầy.
  • Kiệt sức sau những cơn ho.
  • Môi và móng tay chuyển sang màu xanh do thiếu oxy trong các đợt ho.

Cần lưu ý rằng các triệu chứng ho gà có thể khác nhau và nghiêm trọng hơn ở trẻ sơ sinh. Để biết bé liệu có bị ho gà hay không, các bác sĩ sẽ lắng nghe tiếng ho của trẻ và xét nghiệm dịch mũi họng để xác định sự tồn tại của vi khuẩn ho gà. Điều quan trọng nhất là phải điều trị bệnh ho gà càng sớm càng tốt. 

Tốt nhất, để phòng ngừa bệnh ho gà, cha mẹ nên cho con tiêm đầy đủ 3 mũi vắc xin ngừa bạch hầu, ho gà, uốn ván. Các mũi tiêm phòng bắt đầu được tiến hành khi trẻ được 2 tháng tuổi và tiếp tục cho đến khi trẻ được 4 đến 6 tuổi. Sau đó, khi trẻ đã đạt 11-12 tuổi, bé sẽ được tiêm nhắc lại một mũi tiêm vaccine phòng chống bệnh ho gà.

Trẻ sau khi được tiêm phòng sẽ có ít nguy cơ mắc bệnh hơn so với trẻ chưa được tiêm ngừa. Bên cạnh đó, nếu chẳng may mắc, các triệu chứng bệnh cũng sẽ nhẹ nhàng hơn và bệnh cũng sẽ khỏi sớm hơn.

Có nên cho trẻ uống thuốc ho không?

Thuốc ho không được khuyến khích cho trẻ nhỏ. Trên thực tế, nhiều báo cáo cho thấy việc cho trẻ dùng thuốc ho không những không mang lại lợi ích mà còn gây ra tác dụng tiêu cực đối với trẻ em dưới 4 tuổi. 

Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đưa ra khuyến cáo theo độ tuổi:

  • Trẻ dưới 4 tuổi: Không cho trẻ uống thuốc ho, cảm. Thay vào đó khuyến khích các cách thức giảm ho tự nhiên bao gồm uống nhiều nước, rửa mũi giảm nghẹt, sử dụng máy tạo độ ẩm không khí…
  • Trẻ từ 4 đến 6 tuổi: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc cho con.
  • Trẻ từ 6 tuổi trở lên: Cha mẹ có thể cho con uống thuốc ho cảm không kê đơn với điều kiện đảm bảo loại thuốc đó phù hợp với lứa tuổi của trẻ và đo từng liều chính xác theo hướng dẫn. Ngoài ra, các loại thuốc ho cảm thường có các thành phần giống nhau, hãy đọc kỹ nhãn thuốc để chắc chắn rằng con bạn không bị quá liều bất kỳ thành phần nào.

Đọc thêm: Tại sao cha mẹ không nên cho trẻ dùng thuốc ho và cảm lạnh?

Hy vọng bài viết với những thông tin và kinh nghiệm hữu ích có thể giúp các bậc cha mẹ vững tâm hơn khi chẳng may con ốm. Ho không phải lúc nào cũng là xấu, đó là một phản ứng có lợi của cơ thể, giúp tống xuất đờm hay virus ra khỏi đường thở. Mặt khác, thuốc ho không phải lúc nào cũng là tốt, đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Điều quan trọng là cha mẹ cần theo dõi tiến triển của bệnh để có thể có những quyết định đúng đắn và kịp thời.

Bạn cũng có thể thích

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *